FIZYKA
Fizyka. Co to takiego?
Dla jednych (dla większości) jest to przedmiot-zmora, którego trzeba się uczyć
w szkole.
Dla innych to dziedzina wiedzy, dzięki której dokonuje się postęp techniczny.
Dla jeszcze innych fizyka jest źródłem wiedzy o otaczającym świecie.
Przedmiot badań bardzo dobrze w przypadku fizyki opisuje nazwa. Pochodzi z języka grackiego: "fisis(φύσις)" czyli "natura".
Wiedza o otaczającym świecie powinna być atrakcją dla uczniów w szkole. Ale tak przeważnie nie jest. Dlaczego?
Najkrócej można powiedzieć tak: winna jest metoda nauczania.
Najważniejsze są początki nauczania. Uczniowie powinni wiedzieć, o co w fizyce chodzi, a przede wszystkim, po co
ona jest. Za często nauka polega na "przerabianiu tematów z podręcznika". To z kolei ma swoje źródło w złym przygotowaniu
nauczycieli. Tak się zamyka koło.
Czy fizyki trzeba się uczyć na pamięć? - Tak, fizyki trzeba się uczyć na pamięć. Ale uczeniu się musi towarzyszyć rozumienie.
Czy podręczniki pomagają w zrozumieniu fizyki? Jedne (podręczniki dobre) - tak, drugie (podręczniki złe) - nie.
Podręczników złych jest więcej.
Co charakteryzuje zły podręcznik? Przede wszystkim nieprawidłowa hierarchia trudności. Kwestie bardzo proste
są szczegółowo roztrząsane, a te trudne i skomplikowane traktowane są "po łebkach" lub nawet pomijane. Autorom złych podręczników
najwyraźniej trudno jest dostrzec tego, z czym uczniowie mogą mieć w nauce większe problemy.
Na bombardowanie skomplikowanymi, niezrozumiałymi wzorami większość osób reaguje paniką. Często się zrażają, bo wydaje im się,
że nie są (i nie będą) w stanie niczego zrozumieć. A przecież muszą. Tak zaczyna się trauma trudności z nauczaniem
przedmiotów ścisłych. I lęk przed nimi.
Receptą na ten lęk jest rozbudzenie ciekawości.
Bardzo niedobrą reakcją jest nastawienie, że fizyka nie będzie przydatna np. w perspektywie dalszego specjalizowania się w tzw.
naukach humanistycznych. To duży błąd. Wymagany poziom wykształcenia powinien obowiązywać wszystkich na określonym etapie nauczania.
Wszechstronny podkład wykształcenia ogólnego jest niezbędny dla rozumienia tego, co się wokół nas dzieje. Ciemnota jest niebezpieczna.
Jednak warunkiem jest metoda nauczania. Na przykład nauczanie fizyki nie może być "wciskaniem ciemnoty". A nierzadko tak jest.
Wiedzę należy systematyzować i upraszczać. A często się ją komplikuje. Prostota, prostota i jeszcze raz prostota -
to najlepsza droga nauczania. Właściwa kolejność od rzeczy prostych do bardziej skomplikowanych.
Na wyższym poziomie fizyki dominuje opis matematyczny, który często wyprzedza opis werbalny i wyobraźnię.
Często opis matematyczny lepiej oddaje rzeczywistość niż opis werbalny.
Ale na poziomie niższym opis werbalny i wyobraźnia powinna wyprzedzać opis matematyczny.
Ważne jest, by nauki takie jak na przykład fizyka, chemia, astronomia traktować łącznie jako źródło wiedzy o świecie. Zwłaszcza
w nauczaniu początkowym nie koncentrować się na tym, że fizyka zajmuje się czym innym (np. przemianami odwracalnymi), a chemia czym innym
(przemianami nieodwracalnymi). I nie chodzi o to, że to nieprawda, lecz o to by nie przyczyniać się do zamętu poznawczego. Niestety, z tym
niewłaściwym
podejściem można się często spotkać, także ze strony wysokiej klasy specjalistów w dziedzinie edukacji. Przecież chemia i fizyka mają wspólne
zakresy wiedzy, na przykład chemia fizyczna (=fizyka chemiczna) i chemia kwantowa (fizyka kwantowa).
Jeżeli będziemy respektować przedstawione założenia, nauka nie będzie trudna. Będzie łatwa.
Pod warunkiem, że nauczyciel nie jest sadystą (nie chce udowodnić swojej wyższości) i nie zmierza do zabicia naturalnej ciekawości świata.
Problemem współczesnej fizyki jest kolosalne nienadążanie wyobraźni fizyków i opisu werbalnego za opisem matematycznym. Z tej przyczyny
rozwój fizyki został w ostatnich latach spowolniony i niejako "drepcze w miejscu". Pojawiły się obserwacje i wyniki obliczeń, których
nie da się wyjaśnić przy pomocy dotychczasowych modeli rzeczywistości. W przypadku naukowego poznania
świata idei rzeczy wciąż nie znamy.
Fizyka jest piękna!
Proszę spojrzeć na te maszyny proste oraz na piekny obraz energii:
Camera obscura - przyrząd optyczny, pierwowzór aparatu fotograficznego, znany w starożytności.
Śruba Archimedesa - maszyna prosta; wynalazek starożytny.
"Czysta" energia błyskawicy; ponadczasowe piękno zjawisk fizycznych.